ADP Ingénierie ve NACO–InterVISTAS’ın teklifleri ve Bălți-Leadoveni Uluslararası Havalimanı için fizibilite çalışması

ADP Ingénierie ve NACO–InterVISTAS’ın teklifleri ve Bălți-Leadoveni Uluslararası Havalimanı’nın geliştirilmesine yönelik fizibilite çalışması

2019–2021 döneminde Bălți-Leadoveni Uluslararası Havalimanı’nın geliştirilmesi perspektifi, ayrı bir teknik ve kurumsal aşamaya girdi. Moldova Cumhuriyeti Hükümeti’nin kamuya açık açıklamaları, Sivil Havacılık Otoritesi tarafından hazırlanan Görev Tanımı (şartname) ve ADP Ingénierie (ADPI) ile NACO Netherlands Airport Consultants / InterVISTAS gibi uluslararası havalimanı danışmanlarının sunduğu teklifler; Bălți havalimanının geliştirilmesinin teknik ve ekonomik değerlendirmeler, bir fizibilite çalışması, Master Plan ve Hükümetin o dönemde açıkladığı niyetlere göre kamu-özel ortaklığı yoluyla özel yatırımların çekilmesi temelinde şekillendirileceği bir süreci ortaya koymaktadır.

Ancak belgeler birbirinden ayrılmalıdır. Bunlar; yetkinlik sunumlarını, teknik teklif taslaklarını, hizmet sunmaya ve ihaleye katılmaya yönelik resmi ilgi beyanlarını ve bir fizibilite çalışmasına ilişkin Görev Tanımı’nı içermektedir. Bugüne kadar ne ADPI ne de NACO–InterVISTAS Moldova makamlarından herhangi bir yanıt almıştır. Ne ihale ne de fizibilite çalışması bugüne kadar gerçekleştirilmiştir.

2016 — ADP Ingénierie ve yeni bir Bălți Uluslararası Havalimanı projesi

ADP Ingénierie’nin Bălți’ye ilgisi, 2019–2020 dönemindeki hükümet girişiminden daha eskidir. 10 Ekim 2016 tarihinde ADPI, “BZY – New Balti International Airport Project” başlıklı sunumu hazırlamıştır.

Materyal, şirketin havalimanı geliştirme döngüsünün tamamına yönelik yetkinliklerini sunuyordu: trafik tahminleri, stratejik planlama ve Master Plan, hava tarafı altyapısı, pistler ve taksi yolları, havalimanı kaplamaları, ACN/PCN yöntemi ve Pavement Condition Index, terminaller, bagaj ve güvenlik sistemleri, hava seyrüseferi, ATC/CNS/ATM, NAVAIDS, ICAO/EASA sertifikasyonu, risk yönetimi ve uygulamanın denetlenmesi.

Belge önemlidir, çünkü Bălți-Leadoveni’nin geliştirilmesinin, Hükümetin konuyu 2019’da resmen yeniden gündeme getirmesinden çok önce uluslararası bir havalimanı danışmanının uzmanlığı bağlamında zaten incelendiğini göstermektedir.

2019 — ADPI ve Bălți-Leadoveni pistinin teknik değerlendirmesi

Daha sonraki bir ADPI belgesi olan “Pavement survey and PCN: Bălți International Airport — Technical/Financial Proposal”, Bălți Uluslararası Havalimanı’nın hava tarafı altyapısının nasıl değerlendirilebileceğini ayrıntılı olarak açıklamaktadır.

Belge açıkça sözleşme niteliği taşımayan, hukuki değeri bulunmayan ve değişikliğe tabi bir model olarak işaretlenmiştir; dolayısıyla uygulanmış bir sözleşme olarak anlaşılmamalıdır.

Bununla birlikte teknik kapsam son derece kesindir: Bălți havalimanının pisti, taksi yolları ve apronu; bir Pavement Condition Index incelemesi, mevcut teknik dokümantasyonun analizi ve PCN hesaplaması yoluyla değerlendirilecekti.

“As-built” dokümantasyonu PCN’nin güvenilir biçimde belirlenmesine olanak vermediği takdirde ADPI, ek jeoteknik incelemelere geçilmesini öngörüyordu. Bunlar; tabaka yapısı ve kalınlıklarının belirlenmesi ve zayıf bölgelerin tespit edilmesi amacıyla FWD/HWD testleri, yer radarı, sondajlar ve beton testlerini içerebilirdi.

Sonuç; PCI ve PCN değerlerini, fotoğrafları ve kusurların haritalandırılmasını, onarım ve bakım önceliklerini ve maliyetlere ilişkin ön tahmini içermeliydi.

Bu teklif, daha sonra Moldova makamlarının Görev Tanımı’nda yer alacak hususlar açısından özellikle önemlidir: söz konusu şartname de her havalimanının yatırım programında pist kaplamasının sınıflandırma numarası olan PCN’nin dikkate alınmasını öngörüyordu.

9 Aralık 2019 — Oleg Tofilat: çalışma uluslararası uzmanlar tarafından yapılmalı

9 Aralık 2019’da, dönemin Başbakanı Ion Chicu’nun ulaştırma danışmanı Oleg Tofilat, Europa Liberă’ya verdiği kapsamlı bir röportajda Hükümetin bölgesel havalimanlarının değerlendirilmesini nasıl öngördüğünü açıklamıştır. [1]

Tofilat, Bălți Havalimanı’nın daha önce öncelikli kamu-özel ortaklığı projeleri arasına dahil edildiğini hatırlatıyor ve “uluslararası uzmanlar tarafından hazırlanmış, gerçek anlamda düzgün bir fizibilite çalışmasının” gerekli olduğunu savunuyordu. Bu çalışmanın birden fazla yer seçeneğini incelemesi gerekiyordu; Tofilat’a göre bunlar arasında kesin olarak Bălți ve Mărculești’nin yanı sıra güneyde en az bir yer de bulunacaktı.

Çalışmanın pist, taksi yolları, apron, yolcu terminali ve ekipmanlar için gerekli yatırımları belirlemesi gerekiyordu.

Bălți konusunda Tofilat, yaklaşık 2014 yılında yaptığı kendi ön hesaplamalarından da söz ediyordu: yaklaşık 50 milyon EUR yatırım ve Chișinău’dan belirgin şekilde daha düşük tarifeler varsayımı altında, Airbus A320/Boeing 737 ailesi uçaklarıyla günde yaklaşık 3–3,5 uçuşun, kendi varsayımlarına göre projenin işletilmesini destekleyebileceğini belirtiyordu. Bununla birlikte bu tür tahminlerin yapılması planlanan profesyonel çalışmanın yerini tutmadığını özellikle vurguluyordu.

Oleg Tofilat röportajı — Europa Liberă, 9 Aralık 2019. [1]

Aralık 2019 — Hükümet Bălți’yi ticari açıdan daha cazip görüyor

Aynı dönemde Başbakan Ion Chicu, Bălți ile Mărculești arasında önemli bir ayrım yaptı.

İlk analizden sonra Chicu, ticari açıdan Bălți havalimanının daha cazip olduğunu; bunun nedeninin Bălți belediyesine yakınlığı ve hizmet alanında daha fazla yerleşim bulunması olduğunu belirtiyordu. Dezavantajın ise çok daha yüksek yatırım ihtiyacı olduğu söyleniyordu. Bununla birlikte bu sonuca varılmasını sağlayan herhangi bir hesaplama veya çalışma sunulmamıştır; yani uzun yıllar düzenli ticari ve charter uçuşlarına ev sahipliği yapmış Bălți-Leadoveni için gerekli yatırımların, hiçbir zaman ticari bir uçuşun gerçekleştirilmediği ve yolcu ile yük taşımacılığına ilişkin işletme izinlerinde bizzat AAC tarafından imzalanmış yasakların bulunduğu/bulunmaya devam ettiği Mărculești’den daha yüksek olduğu iddiasını destekleyen hesaplamalar açıklanmamıştır. [2] [3]

Başbakan, Bălți’nin geliştirilmesini bir PPP mekanizmasına bağlıyordu:

“Fizibilite çalışmasını gerçekleştirmeliyiz.”

Onun açıklamasına göre çalışma, devletin projeye hangi katkıyı sunacağını ve özel yatırımcının hangi yükümlülükleri üstleneceğini belirlemeliydi; ancak bundan sonra devlet PPP için ihale düzenleyebilirdi. [2] [3]

Daha sonraki bir röportajda Chicu, Bălți konumunun avantajlarını daha da açık biçimde ifade etti: ona göre havalimanı ticari açıdan “çok daha cazipti”; çünkü şehrin ve önemli bir ana yolun (M5) yakınındaydı ve Ukrayna’dan da erişilebiliyordu. Ancak Bălți için pist ve havalimanı altyapısı dahil olmak üzere büyük yatırımlar gerektiği belirtiliyor; bu nedenle Hükümet, fizibilite çalışmasının tamamlanmasının ardından PPP yoluyla geliştirme seçeneğini tercih ediyordu. Yine de belirtilen “büyük yatırımların” hangi hesaplama temeline dayandığı açık değildir. [7]

Görev Tanımı — Bălți, Mărculești ve Ceadâr-Lunga değerlendirilecekti

Bu siyasi açıklamaların teknik bir belgede karşılığı bulunmaktadır: “Moldova Cumhuriyeti / Ulaştırma Alanında PPP Fizibilite Çalışması — Bölgesel Havalimanları”.

Görev Tanımı, Sivil Havacılık Otoritesi tarafından hazırlanmış olup Ekonomi ve Altyapı Bakanlığı ile Kamu Mülkiyeti Ajansı için koordinasyon bölümleri içermektedir.

Belge, Bălți’yi potansiyel olarak önemli bir bölgesel havalimanı olarak tanımlamakta ve çalışmanın açıkça üç havalimanına odaklanmasını öngörmektedir:

• Bălți, Mărculești ve Ceadâr-Lunga.

Dolayısıyla öngörülen çalışma, kuzey için Mărculești’nin seçilmesi gerektiği varsayımından resmen hareket etmiyordu. Danışmandan ayrıca, hizmet alanları, rakip havalimanları, emniyet, sertifikasyon ve bölgesel havalimanlarının rolü bakımından üç havalimanının göreli öncelik sıralamasını yapması isteniyordu.

Çalışmanın analiz etmesi gereken hususlar

Görev, pistlerin fiziksel durumunun değerlendirilmesinden çok daha kapsamlıydı.

İlk olarak danışmanın, üç havalimanının her birinin ticari ve mali uygulanabilirliğini; ayrıca her birinin Moldova Cumhuriyeti açısından gerekli ve gerekçelendirilebilir olup olmadığını belirlemesi gerekiyordu.

Aşağıdaki hususların analiz edilmesi gerekiyordu; bunların önemli bir bölümü 14 Haziran 2016 tarihli sivil raporda da belirtilmişti:

• ülkenin sosyo-ekonomik durumu ve ekonomik coğrafyası;
• hava taşımacılığı pazarı ile Moldova ve bölgedeki havalimanları arasındaki rekabet;
• her havalimanının geçmişi, trafiği, altyapısı, ekipmanları ve işlevselliği;
• kritik sorunlar ve acil yatırımlar;
• pistin PCN değeri ve buna bağlı olarak gerekli yatırımlar;
• ICAO ve EASA standartlarına uygun sertifikasyon için asgari gereklilikler;
• mali ve kurumsal durum;
• tarifeli, charter ve kargo trafik tahminleri;
• havacılık ve havacılık dışı gelirler;
• işletme maliyetleri;
• risk analizi;
• CAPEX ile acil ve sonraki yatırımlar;
• özel sektörün katılım olasılığı;
• PPP ve kamu alımlarının hukuki çerçevesi;
• Master Plan, iş planı ve pazarlama stratejisi.

Her havalimanı için altyapı, kritik sorunlar, yatırım gereksinimi, mali durum ve havalimanının kendi toplumu ile bölgesindeki rolü ayrı ayrı değerlendirilmeliydi.

Bălți’nin trafiği ve uygulanabilirliği rakamlarla kanıtlanmalıydı

Danışmanın her havalimanı için tarifeli uçuş yolcuları, uçak sayısı ve tipleri, yatırımlı ve yatırımsız senaryolar, kargo trafiği ve tarifesiz uçuşlar konusunda ayrı tahminler hazırlaması gerekiyordu.

Aynı zamanda havalimanı ücretleri, potansiyel gelirler, işletme maliyetleri ve ek gelir fırsatlarının da tahmin edilmesi gerekiyordu.

Görev Tanımı daha sonra her havalimanı için talep, riskler, maliyetler, gelirler, bilanço, nakit akışları ve duyarlılık analizlerine dayanan net bir mali uygulanabilirlik sonucunun ortaya konulmasını istiyordu.

Bu, Bălți-Leadoveni açısından önemlidir: geliştirilecek havalimanının seçimi yalnızca altyapının o andaki fiziksel durumuna değil, trafik, maliyetler ve ekonomik performansa dayanmalıydı.

“Hiçbir şey yapmama” senaryosunun maliyeti dahil

Çalışmanın acil yatırımları daha sonra gerekli olacak yatırımlardan ayırması ve müdahaleyi, havalimanlarının olası kapanmasına kadar uzanabilecek şekilde “hiçbir şey yapmama” seçeneğini açıkça içeren bir referans senaryosuyla karşılaştırması gerekiyordu.

Danışmanın EIRR’yi hem üç havalimanının tüm programı için birlikte hem de her havalimanı için ayrı ayrı belirlemesi gerekiyordu. Değerlendirmeyi etkileyebilecek çevresel sorunların da belirtilmesi gerekiyordu.

Bălți için Master Plan ve tarifeli uçuşların çekilmesi

Görev Tanımı ayrıca, her havalimanı için ayrı bir Master Planın finansman gereksiniminin, bir iş planı ve pazarlama stratejisiyle birlikte incelenmesini öngörüyordu.

Bu planların uzun vadede gerekli yatırımları belirlemesi ve ek trafik, yeni rotalar ve yeni hava taşıyıcılarının çekilmesi için pazarlama ve sözleşme stratejilerini içermesi gerekiyordu. Danışmandan ayrıca Moldova Cumhuriyeti’nin tüm havalimanı sistemi için genel bir Master Plan hazırlanmasının uygunluğunu değerlendirmesi isteniyordu.

Bălți-Leadoveni açısından bu, çalışmanın yalnızca pistin mevcut durumda kullanılıp kullanılamayacağı sorusuyla sınırlı kalmaması anlamına geliyordu. Çalışmanın optimal geliştirme programını, yatırımları, trafiği, ekonomik modeli ve havayolu şirketleri ile uçuşların fiilen çekilebilmesi için gerekli araçları tanımlaması gerekiyordu.

Çalışma doğrudan Hükümetle bağlantılıydı

Danışman Sivil Havacılık Otoritesi’ne rapor verecekti; ancak Ekonomi ve Altyapı Bakanlığı ve Başbakanlık Kabinesi ile de bağlantıyı sürdürmesi gerekiyordu.

AAC, Bakanlığın, Başbakanlık Kabinesinin, MoldATSA’nın, resmi istatistik kurumlarının, her bir bölgesel havalimanının ve Chișinău Uluslararası Havalimanı işletmecilerinin bilgilerine erişimi kolaylaştıracaktı.

Taslak raporun başlangıçtan yaklaşık sekiz hafta sonra hazırlanması, nihai raporun ise yorumların alınmasından bir hafta sonra tamamlanması öngörülüyordu.

Danışmanın, tercihen havalimanlarıyla ilgili olmak üzere ulaştırma PPP’lerine ilişkin fizibilite çalışmalarında deneyimli olması gerekiyordu; ekipte mali ve havalimanı uzmanlığı, havalimanı inşaat mühendisliği ve Orta ve Güneydoğu Avrupa’da PPP yapılandırması alanlarında uzmanlık bulunmalıydı.

Ocak 2020 — Chicu: kuzeyin ana havalimanı Bălți’de olmalı

NewsMaker tarafından yayımlanan bir röportajda Ion Chicu, kuzeye yönelik stratejiyi tanımlarken daha da ileri gitmiştir. [4]

Bălți-Leadoveni havalimanından söz eden Başbakan, Bălți’nin ticari açıdan cazip ve kolay erişilebilir olduğunu belirterek şunları söylemiştir:

“Ülkenin kuzeyinde ana havalimanının tam olarak orada olması gerektiği açıktır.”

Projenin büyük yatırımlar gerektirdiğini, bunların devlet tarafından karşılanmaması gerektiğini ve yatırımcılar için ihaleye çıkılmadan önce fizibilite çalışmalarının projenin değerini ve PPP koşullarını belirlemesi gerektiğini açıklıyordu. Hatırlatma: “büyük yatırımların” hesaplanmasına ilişkin kesin gerekçe ve temel hiçbir zaman sunulmamıştır.

Aynı dönemdeki başka bir açıklamasında Başbakan, Bălți için yabancı uzmanların katılımıyla bir fizibilite çalışması yapılacağını; ardından maliyetlerin değerlendirileceğini, devletin PPP’ye katılım koşullarının belirleneceğini ve yatırımcı için ihale düzenleneceğini belirtmiştir. [8]

Şubat 2020 — Hükümet Bălți çalışması için uluslararası bir şirket duyuruyor

Hükümetin Şubat 2020 tarihli resmi bir açıklaması, bu strateji ile Bălți Havalimanı arasında açık bir bağlantı kurmaktadır.

Başbakan Ion Chicu ile Almanya Büyükelçisi arasındaki görüşmeler sırasında Hükümet, Moldova Cumhuriyeti’nin bir başka uluslararası havalimanına ihtiyaç duyduğunu ve şu adımın atılacağını duyurmuştur: [5]

“uluslararası bir şirketle sözleşme imzalanacaktır”

Bălți havalimanının açılmasına ilişkin fizibilite çalışmasının hazırlanması için; proje özel yatırımlarla gerçekleştirilecekti.

Moldova Cumhuriyeti Hükümeti — Bălți Havalimanı fizibilite çalışması. [5]

12 Şubat 2020’de, havalimanı altyapısı dahil çeşitli alanlara ilgi duyan Kanadalı ve İsrailli yatırımcılarla yapılan bir görüşmenin ardından Hükümet, Moldova Cumhuriyeti’ndeki havalimanı altyapısının geliştirilmesi olanaklarını açıklığa kavuşturmak amacıyla bir fizibilite çalışması gerçekleştirme niyetini yeniden kayda geçirmiştir. [6]

Moldova Cumhuriyeti Hükümeti — yatırımcılarla görüşme, 12 Şubat 2020. [6]

28 Şubat 2020 — ADP Ingénierie’nin Bălți için uzmanlık teklifi

Bu bağlamda, 28 Şubat 2020’de ADP Ingénierie, Î.S. Moldaeroservice müdürüne şu konulu bir mektup göndermiştir:

“Expression d’intérêt, développement de l’Aéroport international de Balti”.

ADPI, Bălți Uluslararası Havalimanı’nın geliştirilmesine yönelik uzmanlığını aşağıdaki alanlarda sunmaya hazır olduğunu bildirmiştir:

• bir geliştirme programının hazırlanması;
• teknik çalışmaların gerçekleştirilmesi;
• ekonomik çalışmaların gerçekleştirilmesi;
• kısa, orta ve uzun vadeli bir Master Plan hazırlanması.

ADPI, uyarlanmış bir teklif hazırlayabilmek için yararlanıcının ihtiyaçlarının somut olarak tanımlanmasını beklediğini belirtmiştir.

Dolayısıyla ADPI’nin Şubat 2020 tarihli ilgi beyanı Moldova’daki havalimanlarına ilişkin genel bir tanıtım değildi: muhatap Bălți Havalimanı’nın işletmecisiydi ve mektubun konusu açıkça Bălți Uluslararası Havalimanı’nın geliştirilmesiydi.

29 Şubat 2020 — NACO–InterVISTAS Bălți için due diligence öneriyor

Yalnızca bir gün sonra, 29 Şubat 2020’de NACO Netherlands Airport Consultants, Moldaeroservice yönetimine şu başlıklı bir ilgi beyanı göndermiştir:

“Expression of Interest — Due Diligence, Bălți International Airport Moldova”.

NACO, Bălți Uluslararası Havalimanı’na ilişkin öngörülen işlemle bağlantılı bir due diligence çalışmasının yürütülmesi için teknik danışmanın belirlenmesi gereğini anladığını belirtmiştir.

Teklif, NACO’nun havalimanı planlaması, tasarımı ve mühendisliği alanlarındaki uzmanlığını; InterVISTAS’ın trafik, ekonomi, ticaret, finans ve işlemler alanlarındaki uzmanlığıyla birleştiriyordu.

Önerilen değerlendirme şunları kapsıyordu:

• talep ve trafik tahmini;
• teknik due diligence;
• altyapı ve kapasite analizi;
• Master Plan;
• geliştirme ihtiyacı;
• CAPEX;
• OPEX;
• havacılık ve havacılık dışı gelirler;
• Airport City geliştirilmesi;
• çevresel analiz;
• mali modelleme ve nakit akışlarının değerlendirilmesi.

Böylece NACO–InterVISTAS teklifi Bălți Havalimanı’nı, altyapı, trafik, havalimanı geliştirme ve mali uygulanabilirliğin birlikte analiz edilmesi gereken bütüncül bir yatırım projesi olarak ele alıyordu.

Fizibilite çalışması ile ADPI ve NACO teklifleri arasındaki uyumluluk

Belgeler metodolojik bir yakınsama göstermektedir; ancak bu durum tek başına Hükümetin iki şirketten birini seçtiği anlamına gelmez. COVID-19 pandemisi bu girişimlerin hemen ardından ortaya çıkmıştır; bununla birlikte incelenen kaynaklarda, ihale prosedürünün özellikle bu nedenle resmen terk edildiğini kanıtlayan kamuya açık bir işlem tespit edilmemiştir.

• Görev Tanımı şu zinciri talep etmektedir: altyapının durumu → PCN ve yatırımlar → trafik → kapasite → CAPEX/OPEX → gelirler → ekonomik ve mali uygulanabilirlik → Master Plan → PPP.
• ADPI, Bălți için kaplamaların ve PCN’nin teknik değerlendirmesini, teknik ve ekonomik çalışmaları, geliştirme programını ve Master Planı öneriyordu.
• NACO–InterVISTAS, Bălți için şunları öneriyordu: trafik tahmini → teknik due diligence → havalimanı geliştirme → CAPEX/OPEX → ticari gelirler → mali model → işlem/PPP.

Bu teklifler 28–29 Şubat 2020’de, Hükümetin Bălți Havalimanı’nın fizibilite çalışması için uluslararası bir şirketle sözleşme yapma niyetini kamuoyuna duyurduğu aynı dönemde ortaya çıkmıştır. [5]

Mart 2020 — pandemi bağlamı kökten değiştiriyor

Şubat 2020’deki ilgi beyanlarından yalnızca birkaç hafta sonra COVID-19 pandemisi uluslararası seyahat kısıtlamalarına ve hava trafiğinde benzeri görülmemiş bir çöküşe yol açtı.

26 Mart 2020 tarihli bir NACO/InterVISTAS materyali, krizin büyüklüğü ve trafiğin toparlanması konusunda çeşitli senaryoları zaten analiz ediyordu; bazı senaryolarda toparlanma 2022–2023’e kadar uzanıyordu.

Dolayısıyla 2019 pazar koşullarında başlatılan havalimanı geliştirme süreci, Şubat 2020 tekliflerindeki ifadelerden yalnızca birkaç hafta sonra tamamen farklı ekonomik ve operasyonel koşullara girmiştir. Hükümetin ihalesi bugüne kadar gerçekleştirilmemiştir.

2021 — NACO “Feasibility Study Regional Airports Moldova” ile yeniden başvuruyor

Dosyanın devamlılığı, NACO’nun 11 Mart 2021 tarihli ve Moldova Cumhuriyeti Sivil Havacılık Otoritesi müdürüne hitaben yazdığı yeni bir mektupla teyit edilmektedir. NACO’nun bağlam olarak bizzat atıfta bulunduğu makale: [9]

“Expression of Interest — Feasibility Study Regional Airports Moldova”.

NACO, özel şirketlerin Bălți ve Mărculești havalimanlarına yatırım ilgisini ve özel sektör katılımının uygunluğunu ve biçimini belirleyecek bir fizibilite çalışmasının gerekliliğini kayda geçirmiştir.

NACO, çalışma için yeniden bütünleşik bir metodoloji önermiştir:

• veri toplama ve havalimanı ziyareti → trafik tahmini → kapasite değerlendirmesi → geliştirme ihtiyacı → gelirler ve OPEX → CAPEX → mali ve ekonomik model.

Önerilen yetkinlikler; pazar analizi, trafik tahmini, havacılık ve havacılık dışı gelirler, teknik due diligence, Master Planning, CAPEX, Airport City, maliyet-fayda analizi ve çevresel değerlendirmeyi içeriyordu.

NACO’nun 2021’de yeni bir ilgi beyanı sunması, bölgesel havalimanlarının incelenmesine yönelik profesyonel ilginin devam ettiğini göstermektedir.

Belgelerin Bălți-Leadoveni Uluslararası Havalimanı açısından önemi

Birlikte değerlendirildiğinde bu belgeler, 2019–2021 dönemindeki Bălți-Leadoveni projesine ilişkin perspektifi değiştirmektedir.

Bălți Havalimanı yalnızca Moldova Cumhuriyeti’nin mevcut havalimanı altyapılarından biri olarak görünmüyordu. Başbakanın açıklamalarında Mărculești’den ticari açıdan daha cazip olarak tanımlanmış ve Ion Chicu bir röportajında kuzeyin ana havalimanının Bălți’de olması gerektiğini belirtmiştir. [2] [3] [4] [7]

Hükümet, Bălți Havalimanı fizibilite çalışması için uluslararası bir şirketle sözleşme yapma ve projeyi özel yatırımlarla geliştirme niyetini resmen açıklamıştır. [5] [6]

Aynı zamanda AAC tarafından hazırlanan Görev Tanımı, Bălți, Mărculești ve Ceadâr-Lunga’nın profesyonel olarak değerlendirilmesini ve üç havalimanının göreli öncelik sıralamasının yapılmasını öngörüyordu. Moldova’nın güneyinde ise, güneyde uluslararası statüye ve tarifeli uçuş geçmişine sahip tek havalimanı olan Cahul Uluslararası Havalimanı’nın dahil edilmemiş olması dikkat çekicidir.

Tam olarak aynı dönemde havalimanları konusunda uzmanlaşmış iki uluslararası grup, doğrudan Bălți ile ilgili teklifler sunmuştur: ADP Ingénierie geliştirme, teknik ve ekonomik çalışmalar ve Master Plan için; NACO–InterVISTAS ise Bălți Uluslararası Havalimanı’nın teknik, ticari ve mali due diligence çalışması için.

Böylece belgeler, mevcut altyapının teşhis edilmesi ve PCN’nin belirlenmesinden trafik tahmini ve pazar değerlendirmesine, ardından Master Plan, yatırım programı, CAPEX/OPEX, mali analiz, sertifikasyon, havayollarının çekilmesi ve nihayetinde bir PPP’nin yapılandırılması ile özel yatırımcının çekilmesine kadar uzanabilecek bir geliştirme yol haritası ortaya koymaktadır.